Монголын EV импортын 76 хувийг БНХАУ дангаар бүрдүүлж байна: Зах зээлийн дүр зураг ба хэрэглэгчдэд тулгарч буй бодит нөхцөл
Монгол Улсад импортлогдож буй цахилгаан автомашины 76.3 хувийг БНХАУ нийлүүлж байгааг Гаалийн Ерөнхий Газар мэдээллээ. Улсын хэмжээнд бүртгэлтэй 2850 цахилгаан тээврийн хэрэгсэл болон цэнэглэх дэд бүтцийн уялдааны талаарх дэлгэрэнгүйг хүргэж байна.
Дэлхий даяар төдийгүй манай улсад цахилгаан автомашины (EV) хэрэглээ, сонирхол жил ирэх тусам нэмэгдэж байна. Улаанбаатар хотын замын хөдөлгөөнд ногоон дугаартай машинууд өдөр тутмын үзэгдэл болсон энэ цаг үед манай улсад яг ямар улсаас, хэчнээн тооны цахилгаан хөлөг нийлүүлэгдэж буй бодит статистикийг Гаалийн ерөнхий газар (ГЕГ) болон Зам, тээврийн яам (ЗТЯ)-наас гаргажээ.
Импортын 76 хувийг урд хөрш дангаар нийлүүлж байна
Гаалийн ерөнхий газрын нэгтгэсэн албан ёсны тоо баримтаар 2022 оноос хойш Монгол Улсад нийт 1,838 ширхэг бүрэн цахилгаан автомашин импортоор орж иржээ. Үүний гарал үүслийн бүтцийг авч үзвэл:
- 76.3% нь БНХАУ-аас,
- 10.2% нь Япон улсаас,
- 5.1% нь АНУ-аас,
- 8.4% нь бусад орноос тус тус импортлогдсон байна.
Энэхүү тоон үзүүлэлт нь Монголын цахилгаан автомашины зах зээлийн 4/3 хувийг буюу дийлэнх хэсгийг урд хөршийн үйлдвэрлэгчид дангаар бүрдүүлж байгааг илтгэж байна. Хятадын үйлдвэрлэгчдийн үнэ, батерейн хүчин чадал болон өвлийн нөхцөлд зориулсан дулаан зохицуулалтын дэвшилтэт системүүд нь дотоодын худалдан авагчдын сонголтод хүчтэй нөлөөлж байна.
Жил жилийн динамик: Өсөлт ба сүүлийн төлөв
Импортын үзүүлэлтийг оноор нь задлан харвал 2022 онд 214 ширхэг (5.8 сая ам.доллар) цахилгаан машин орж ирж байсан бол 2023 онд 419 ширхэг буюу 10.2 сая ам.долларт хүрч огцом өссөн юм.
Улмаар 2024 онд импорт 504 ширхэгт буюу 13.9 сая ам.долларт хүрч сүүлийн жилүүдийн дээд амжилтыг тогтоосон байна. Харин 2025 онд зах зээлийн түр зуурын савалгаа, бодлогын зохицуулалтуудаас үүдэн импорт 336 ширхэг болж буурсан ч 2026 оны эхний найман сарын байдлаар хэдийн 365 ширхэг цахилгаан машин орж ирж, өсөлтийн замдаа эргэн оржээ.
Нийт 2850 цахилгаан тээврийн хэрэгсэл бүртгэлтэй байна
Зам, тээврийн яамны Автотээврийн бодлого, зохицуулалтын газрын албан ёсны мэдээллээр өнөөдрийн байдлаар Монгол Улсад нийт 2,850 цахилгаан тээврийн хэрэгсэл улсын бүртгэлтэй байна.
Үүний 87 хувь нь нийслэл Улаанбаатар хотод төвлөрчээ. Бүтцийн хувьд 2,000 гаруй нь 100 хувь цахилгаан (BEV) бол 520 орчим нь Hybrid/PHEV төрлийн тээврийн хэрэгсэл байгаа юм. Мөн Засгийн газар болон олон улсын байгууллагуудын тооцооллоор 2028 он гэхэд 10,000, улмаар 2030 он гэхэд 30,000 цахилгаан машинтай болох төлөвлөгөөтэй байна.
Монголын хэрэглэгчид ба цэнэглэлтийн дэд бүтцэд энэ нь юуг илтгэж байна вэ?
Импортын 76 гаруй хувийг БНХАУ-ын автомашинууд эзэлж буй нь Монголын EV эзэмшигчид болон цэнэглэх дэд бүтцэд маш тодорхой чиглэлийг зааж өгч байна:
- GB/T стандартын зонхилол: Хятад улсаас орж ирж буй бүх EV нь GB/T стандартын цэнэглэх оролттой байдаг. Иймээс Монголын цэнэглэгч станцын сүлжээнүүд зөвхөн CCS2 төдийгүй GB/T холбогчийг үндсэн портоор нэвтрүүлэх, эсвэл найдвартай өндөр чадлын шилжүүлэгч (adapter)-ээр хангах бодит шаардлага тулгарч байна.
- Цэнэглэх станцын хүртээмж: Монгол Улс жил бүр импортын шатахуунд 2.4 тэрбум ам.доллар зарцуулдаг. Цахилгаан машин унаснаар жолооч нар сард шатахууны зардлаа хэд дахин хэмнэх боломжтой ч хурдан цэнэглэх дэд бүтэц хангалтгүй бол зах зээлийн өсөлт саарах эрсдэлтэй.
- Ухаалаг платформ ба шөнийн тариф: Олон нийтийн болон орон сууцны зогсоолуудад байрлах цэнэглэгчдийг нэгдсэн системээр удирдах, шөнийн хямд тарифын үед цэнэглэлтийг хуваарилах нь нийслэлийн эрчим хүчний сүлжээний ачааллыг тэнцвэржүүлэхэд гол түлхүүр болно.
Монголын EV зах зээл хурдацтай хувьсан өөрчлөгдөж буй энэ үед хэрэглэгчдэдээ найдвартай цэнэглэх станцын мэдээлэл, нийцтэй холболт, түргэн шуурхай үйлчилгээг хүргэх нь цэвэр, утаагүй нийслэлийг бүтээх суурь үндэс юм.
Эх сурвалж: Гаалийн ерөнхий газар, Зам, тээврийн яам, iKon.mn, GoGo.mn, News.mn