Монголд цахилгаан автомашины хэрэглээ тэлж байна: Ногоон дугаарын зохицуулалт ба цэнэглэх станцын өргөжилт
Монгол Улсад цахилгаан автомашины тоо 2,800 давж, BEV болон EREV загваруудад ногоон дугаар олгож хязгаарлалтгүй зорчуулах бодлого хэрэгжиж байна. Үүнтэй зэрэгцэн нийслэл хотод түргэн цэнэглэх станцын сүлжээ өргөжиж байна.
Монгол Улсын тээврийн салбарт байгальд ээлтэй ногоон шилжилт эрчимжиж, цахилгаан тээврийн хэрэгслийн (EV) тоо өссөөр байна. Зам, тээврийн яамны албан ёсны мэдээллээр 2020 онд улсын хэмжээнд ердөө 100 орчим цахилгаан автомашин бүртгэлтэй байсан бол өдгөө энэ тоо 2,850-д хүрчээ. Хотын агаарын бохирдол болон түлшний импортын хамаарлыг бууруулах хүрээнд төрийн бодлого, дэд бүтцийн хөрөнгө оруулалтууд эрчимтэй хийгдэж байна.
Ногоон дугаарыг ямар автомашинуудад олгож байна вэ?
Цахилгаан машин эзэмшигчдийн хувьд хамгийн том давуу талуудын нэг бол Улаанбаатар хотын замын хөдөлгөөнд тэгш, сондгой болон ажлын өдрүүдийн дугаарын хязгаарлалт харгалзахгүй зорчих боломж юм.
Гэхдээ ногоон өнгийн улсын дугаарыг бүх төрлийн цахилгаанжсан тэрэг авах боломжгүй бөгөөд Засгийн газраас дараах хоёр ангилалд олгохоор зохицуулсан:
- BEV (Battery Electric Vehicle): 100 хувь цахилгаан батарейгаар ажилладаг автомашин.
- EREV (Extended Range Electric Vehicle): Батарейд суурилсан, батарейгаа цэнэглэх туслах жижиг цахилгаан үүсгүүртэй, туулах зай уртасгагчтай цахилгаан автомашин. Уг дотоод шаталтат үүсгүүр нь дугуйг шууд эргүүлдэггүй, зөвхөн цахилгааны эх үүсвэргүй нөхцөлд батарейг цэнэглэх зориулалттай байдаг тул ногоон дугаарын шалгуурт багтдаг.
Харин иргэдийн өргөн хэрэглэдэг Toyota Prius, Aqua зэрэг ердийн хосолмол хөдөлгүүртэй (HEV) болон уламжлалт хөдөлгүүр нь дугуй хөтөлдөг залгадаг гибрид (PHEV) машинуудад ногоон дугаар олгохгүйг албаныхан онцолсон байна.
Импортын бүтэц: БНХАУ зах зээлийг тэргүүлж байна
Гаалийн ерөнхий газрын (ГЕГ) гаргасан статистик мэдээллээс үзэхэд Монгол Улсад импортлогдсон нийт цахилгаан автомашины:
- 76.3 хувийг БНХАУ-аас,
- 10.2 хувийг Япон улсаас,
- 5.1 хувийг АНУ-аас,
- 8.4 хувийг бусад улс орноос тус тус импортолжээ.
Хөрш БНХАУ-ын цахилгаан автомашины технологи, хүйтний улиралд батарейг халаах болон удирдах ухаалаг системүүд сайжирч, үнийн хувьд өрсөлдөхүйц болсон нь манай зах зээлд хятад брэндүүдийн эзлэх хувь өндөр байхад голлон нөлөөлж байна.
Цэнэглэх станцын дэд бүтэц эрчимтэй нэмэгдэж байна
Цахилгаан машин сонгоход тулгардаг гол сорилт бол цэнэглэх дэд бүтэц байдаг. Одоогоор Улаанбаатар хотын 13 орчим цэгт (Тасганы овоо, Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн, 32-ын тойрог, Хан-Уулын Имарт, Спортын төв ордон, Зайсан зэрэг) 30 гаруй цэнэглэх станц буюу ногоон өртөө ажиллаж байна.
Тухайлбал, Тасганы овоонд байгуулсан цэнэглэх цогцолбор нь 410 кВт-ын нарны цахилгаан үүсгүүр, 430 кВт.ц багтаамжтай батарей хуримтлуур бүхий 720 кВт-ын дэд бүтэцтэйгээр нэгэн зэрэг олон автомашиныг 15–45 минутад DC хурдан цэнэглэх чадалтайгаар шийдэгджээ. Цаашид төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн хүрээнд цэнэглэх станцын тоог 80-аас 210, урт хугацаандаа 500 цэгт хүргэх төлөвлөгөөг танилцуулаад байна.
Шинээр байгуулагдаж буй нийтийн станцуудад CCS2 болон БНХАУ-ын GB/T стандартын хошуутай, 40 кВт-аас 120 кВт хүртэл өндөр хүчин чадлын цэнэглэгчдийг суурилуулж байгаа нь зах зээл дээрх ихэнх EV загваруудад тохирч байгаа юм.
Монголын EV хэрэглэгчдэд ямар бодит ашигтай вэ?
Эдийн засгийн хувьд цахилгаан автомашин 100 км зам туулахад дунджаар 5,850–6,500 төгрөгийн эрчим хүч зарцуулдаг нь дотоод шаталтат хөдөлгүүртэй машинтай харьцуулахад зардлыг 3-аас 5 дахин хэмнэдэг болохыг албаны тооцоолол харуулдаг.
Хэрэглэгчдийн хувьд:
- Улаанбаатар хотын дугаарын хязгаарлалтад орохгүйгээр өдөр бүр зорчих эрх,
- Агаарын бохирдлын болон авто зам ашигласны татварын хөнгөлөлт,
- Цаашид төлбөртэй зогсоолуудад хөнгөлөлт эдлэх, тусгай эгнээгээр зорчих зэрэг эрх зүйн давуу талууд бүрдэж байна.
Эх сурвалж: Зам, тээврийн яам (mrt.gov.mn), Гаалийн ерөнхий газар, Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар, News.MN, iKon.mn, GoGo.mn.